نظریه مشورتی: آیا دعوای مستقل ابطال شهادت به جهت عدول (حیله) مسموع است؟

۱۴۰۳/۱۲/۲۲
۷/۱۴۰۳/۷۷۱
شماره پرونده: ۷۷۱-۱۲۷-۱۴۰۳ح

استعلام
آیا دعوای ابطال شهادت شهود به جهت عدول از آن و به صورت مستقل (اثبات حیله) مسموع است؟ توضیح آنکه برخی قضات معتقدند با توجه به ماده ۴۲۹ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، شهادت کذب یک قسم حیله است و اثبات آن به دلالت التزامی ابلاغ حکم نهایی) باید در قالب حکم و رسیدگی مستقل باشد؛ اما برخی دیگر معتقدند دعوای مستقل فقط برای اثبات جعلیت اسناد است و نیز دیگر حیله های غیر مصرح؛ اما شهادت کذب در زمره این مصادیق نیست و نباید به صورت مستقل مطرح شود و فقط در محکمه جزایی با صدور حکم علیه شهود که از شهادت عدول کرده اند، محقق می شود.
پاسخ
اولاً، دعوایی با عنوان ابطال شهادت شهود یا طرح هرگونه دعوا به منظور اثبات کذب بودن شهادت به طرفیت شاهد، فاقد جنبه ترافعی و غیر قابل استماع است.
ثانياً، كذب بودن شهادت شهود در صورت اثبات میتواند از مصادیق حیله و تقلب موضوع بند ۵ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، قرار گیرد.
ثالثاً، هر چند کذب بودن شهادت شهود معمولاً در پرونده کیفری اثبات میشود؛ اما اثبات آن در دعوای حقوقی به عنوان اثبات رفتار حیله و تقلب آمیز علیه طرف دیگر که در پرونده سابق به شهادت کذب استناد کرده است نیز امکان پذیر است.

دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه